Melanin Là Gì? Giải Đáp Từ A-Z Về Sắc Tố Quyết Định Màu Da

Chắc hẳn bạn đã từng nghe nhiều đến cụm từ “tăng sắc tố Melanin” nhưng vẫn chưa biết melanin là gì? Hãy cùng IMAGE Skincare khám phá hành trình kỳ diệu của Melanin trong bài viết sau đây để hiểu rõ hơn về “vệ sĩ” phi thường này và biết cách trân trọng làn da của chính mình hơn. 

Melanin là gì? 

Melanin là sắc tố quyết định màu sắc cho da, mắt và tóc của mỗi người. Sắc tố melanin được sản sinh bởi các tế bào melanocytes (tế bào biểu bì tạo hắc tố). Số lượng tế bào melanocytes ở mỗi người là giống nhau, tuy nhiên số lượng melanin được tạo ra sẽ khác nhau. Những người có tế bào melanocytes tạo ra ít melanin thì da, tóc, móng và mắt của họ rất nhạt màu. Và ngược lại nếu tế bào melanocytes tạo ra nhiều melanin thì da, tóc, móng và mắt sẽ tối màu hơn. 

Tìm hiểu Melanin là gì?

Bên cạnh đó, số lượng melanin mà cơ thể sản sinh còn phụ thuộc vào gen. Nếu cha mẹ có nhiều hoặc ít sắc tố thì con cái cũng được di truyền như vậy. Ngoài ra, sắc tố melanin còn có khả năng bảo vệ da khỏi bị tổn thương bởi ánh nắng mặt trời bằng cách tăng sản sinh. Chính vì thế, khi tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mà không có các sản phẩm bảo vệ, làn da sẽ xuất hiện các đốm nâu và tàn nhang. 

Các loại sắc tố Melanin trong cơ thể

Mặc dù chúng ta thường quen gọi chung là Melanin, nhưng thực tế sắc tố này được chia thành 3 loại riêng biệt. Đối với làn da, tỷ lệ giữa các loại Melanin sẽ quyết định màu sắc tự nhiên cũng như xu hướng hình thành các vết thâm, nám hay tàn nhang.

Trong ba loại trên, Eumelanin và Pheomelanin là những sắc tố ảnh hưởng trực tiếp đến màu sắc của da. Sự khác biệt về tỷ lệ và lượng Melanin được sản sinh ở mỗi người chính là một trong những yếu tố tạo nên sự đa dạng về màu da, màu tóc và màu mắt.

Có 3 loại melanin chủ yếu

Melanin có tác dụng gì đối với làn da?

Bảo vệ da trước tác hại từ ánh nắng mặt trời

Bên cạnh vai trò quy định màu da, tác dụng của sắc tố melanin là gì? Melanin được xem như “vệ sĩ” bảo vệ làn da trước các tác nhân gây hại hiệu quả. Khi tiếp xúc với các yếu tố gây hại như tia UV, khói, bụi hay thay đổi nội tiết tố, căng thẳng,… các tế bào melanocytes sẽ ra “tín hiệu” sản xuất melanin và đưa lên bề mặt da. Nhờ đó bảo vệ da khỏi bị thô ráp, cháy nắng và đặc biệt là tránh ung thư da. 

Melanin còn được xem như “vệ sĩ” của làn da trước các tác nhân gây hại

Chống lại các phản ứng oxy hóa

Sắc tố melanin cũng có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cơ thể chống lại các gốc oxy hóa (ROS). Nếu không có sự bảo vệ của các chất chống oxy hóa, các gốc tự do trong cơ thể sẽ gây ra tổn thương cấu trúc và thay đổi chức năng của tế bào. Từ đó gây ra lão hóa và bệnh tật. 

Hỗ trợ cơ thể chống lại các phản ứng oxy hóa

Các bệnh lý liên quan đến việc rối loạn sắc tố melanin là gì?

Nám da

Dấu hiệu của tình trạng nám da là các vết đốm nâu, vết sạm đen,… xuất hiện trên da. Nguyên nhân của tình trạng này thường do da phải tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời mà không có các sản phẩm bảo vệ. Ngoài ra còn bởi rối loạn hormone hoặc dùng thuốc tránh thai. 

Khi đó, melanocytes sẽ sản sinh ra melanin và đẩy lên bề mặt da gây ra các vết nám thượng bì. Nếu melanocytes “di chuyển” xuống lớp bì và sản sinh ra melanin sẽ gây ra nám bì, hay còn được gọi là nám chân sâu, là một loại nám rất khó để điều trị tận gốc. 

Da không đều màu

Dưới tác động của nhiều yếu tố gây hại từ môi trường, lượng melanin trên da sẽ sản xuất khác nhau tùy theo từng vùng tiếp xúc. Các sắc tố melanin sau khi được sản xuất sẽ “di cư” đến các tế bào trên cơ thể, tạo nên những vùng da đậm nhạt không đều. Những vùng da phơi nắng nhiều như gò má, mũi, trán, cánh tay,… thường sẽ đen sạm hơn các vùng khác. 

Dưới các tác động gây hại melanin sẽ sản sinh khác nhau tùy theo vùng

Bạch tạng

Bạch tạng là một dạng rối loạn di truyền, thường xảy ra khi có gen đột biến. Nếu bố hoặc mẹ bị bạch tạng thì tỷ lệ sinh con ra cũng bị bạch tạng là rất cao. Hiện nay vẫn chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn cho những người bị bạch tạng. 

Sắc tố melanin ở những người bạch tạng thường sản sinh rất ít hoặc hoàn toàn không có. Những người bị bạch tạng có tóc màu trắng, làn da nhợt nhạt và có vấn đề về thị lực. Người bị bạch tạng cũng rất nhạy cảm với ánh sáng, vì thế khi ra ngoài cần bôi kem chống nắng và sử dụng các phụ kiện để bảo vệ da trước tác hại của ánh nắng mặt trời. 

Bạch tạng là một bệnh lý phổ biến liên quan đến melanin

Bạch biến

Bạch biến là một trong những bệnh lý liên quan đến việc rối loạn sắc tố melanin. Khi tế bào melanocytes mất đi, da sẽ xuất hiện những mảng màu trắng mịn nhỏ và lan dần theo thời gian. Hiện nay bệnh vẫn chưa có phương pháp điều trị hoàn toàn, tuy nhiên có các liệu pháp khác hỗ trợ như chiếu tia UV, thuốc nhuộm, thuốc nhạy sáng hay phẫu thuật. 

Rối loạn sắc tố melanin gây ra bệnh bạch biến

Nguyên nhân khiến Melanin tăng sinh quá mức

Melanin là cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước các tác nhân gây hại từ môi trường. Tuy nhiên, khi da thường xuyên chịu tác động từ bên ngoài hoặc có những thay đổi bên trong cơ thể, các tế bào melanocytes có thể sản sinh Melanin nhiều hơn bình thường. Đây cũng là nguyên nhân khiến da xuất hiện tình trạng sạm màu, nám hoặc các đốm sắc tố.

Tác động từ tia UV

Ánh nắng mặt trời là nguyên nhân phổ biến nhất khiến Melanin tăng sinh. Khi da tiếp xúc với tia UV, cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế sản xuất Melanin để bảo vệ tế bào da khỏi tổn thương. Nếu không được chống nắng đầy đủ, lượng Melanin dư thừa có thể tích tụ và hình thành nám, tàn nhang hoặc các vùng da không đều màu.

Thay đổi nội tiết tố

Sự thay đổi hormone trong giai đoạn mang thai, sau sinh hoặc tiền mãn kinh có thể kích thích quá trình sản sinh Melanin. Đây cũng là lý do nhiều người xuất hiện nám da hoặc sạm da dù không tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời.

Thâm sau viêm và tổn thương da

Các tình trạng như mụn viêm, dị ứng, bỏng nắng hoặc các tác động thẩm mỹ xâm lấn có thể khiến da tăng sản xuất Melanin trong quá trình phục hồi. Kết quả là các vết thâm hoặc tăng sắc tố sau viêm xuất hiện và tồn tại trong thời gian dài.

Yếu tố di truyền

Khả năng sản sinh Melanin của mỗi người có sự khác biệt do yếu tố di truyền. Những người có cơ địa dễ tăng sắc tố thường có nguy cơ xuất hiện nám, tàn nhang hoặc sạm da cao hơn khi tiếp xúc với các tác nhân kích thích.

Lão hóa da

Khi tuổi tác tăng lên, quá trình tái tạo da diễn ra chậm hơn và sự phân bố Melanin cũng trở nên kém đồng đều. Điều này có thể làm xuất hiện các đốm nâu, đồi mồi và những vùng da sẫm màu hơn so với khu vực xung quanh.

Làm thế nào để ngăn chặn tình trạng tăng sắc tố melanin trên da? 

Luôn sử dụng chống nắng để bảo vệ da trước tia UV

Như đã chia sẻ, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc tăng sắc tố melanin chính là tác hại của ánh nắng mặt trời. Vậy giải pháp ngăn chặn gia tăng sắc tố melanin là gì? Bảo vệ da trước tác nhân gây hại này là cách đơn giản nhưng cần thiết để tránh tình trạng tăng sắc tố da. Bạn nên ưu tiên lựa chọn sản phẩm chống nắng phổ rộng, có chỉ số SPF 30 trở lên để tạo một lớp “màng chắn” bảo vệ da khỏe mạnh hơn. 

Tham khảo ngay dòng kem chống nắng đến từ IMAGE Skincare với các phiên bản phù hợp cho từng tình trạng da, từ da dầu mụn, da khô đến da sau liệu trình. Sản phẩm sở hữu màng lọc chống nắng phổ rộng kết hợp cùng các thành phần dưỡng chất lành tính, giúp bảo vệ da trước tác hại của tia UV và môi trường ô nhiễm. Đây là lựa chọn phù hợp để tích hợp vào chu trình chăm sóc da hằng ngày, hỗ trợ duy trì làn da thoáng mịn và khỏe mạnh hơn.

Bên cạnh đó cũng cần chú ý che chắn cẩn thận bằng các phụ kiện khác như áo khoác, mũ nón, khẩu trang, kính râm,… Điều này giúp giảm bớt lượng UV tiếp xúc với da, từ đó giảm sản sinh melanin và nguy cơ mắc các bệnh lý về da do melanin gây ra. 

Sử dụng các sản phẩm bôi điều trị thâm nám

Việc sử dụng các sản phẩm chăm sóc da cũng giúp ức chế hình thành sắc tố melanin và cải thiện tình trạng thâm nám trên da. Các sản phẩm dưỡng sáng da, mờ thâm nám được kết hợp nhiều thành phần vừa có tác dụng trị nám, vừa giúp dưỡng ẩm cho da được tươi tắn và khỏe mạnh hơn. 

Xây dựng một chế độ dinh dưỡng hợp lý 

Muốn ngăn ngừa và giảm hình thành sắc tố melanin, hãy uống thật nhiều nước. Nước có vai trò thải độc và cân bằng cơ thể, giúp da luôn căng đầy và khỏe mạnh. Hãy bổ sung nhóm thực phẩm giàu Vitamin A, C, E,… giúp da chống lại các phản ứng oxy hóa, trở nên trắng sáng và mịn màng hơn. 

Ngoài ra, các Vitamin còn có công dụng ức chế sản sinh melanin, hỗ trợ cải thiện tình trạng thâm nám trên da. Khi da được cung cấp đầy đủ dưỡng chất và khỏe mạnh sẽ hạn chế tối đa các tác động có hại từ môi trường. 

Xây dựng một chế độ dinh dưỡng hợp lý

Melanin và nám da có phải là một không?

Không. Melanin là sắc tố tự nhiên quyết định màu da, tóc và mắt của mỗi người. Trong khi đó, nám da là tình trạng tăng sắc tố xảy ra khi Melanin được sản sinh và tích tụ quá mức tại một số vùng da nhất định, tạo thành các mảng hoặc đốm sẫm màu trên da.

Làm thế nào để hạn chế Melanin tăng sinh quá mức?

Bảo vệ da trước tia UV là bước quan trọng giúp hạn chế Melanin tăng sinh. Vì vậy, hãy duy trì thói quen sử dụng kem chống nắng mỗi ngày, kết hợp che chắn kỹ khi ra ngoài. Ngoài ra, chế độ sinh hoạt lành mạnh và các sản phẩm chăm sóc da phù hợp cũng góp phần cải thiện tình trạng tăng sắc tố.

Melanin nhiều có tốt không?

Melanin đóng vai trò như một "lá chắn" tự nhiên giúp bảo vệ da trước tác động của ánh nắng mặt trời. Tuy nhiên, khi Melanin được sản sinh quá mức, da có thể trở nên sạm màu, xuất hiện nám, tàn nhang hoặc các đốm sắc tố gây mất thẩm mỹ.

Có thể loại bỏ hoàn toàn Melanin không?

Không. Melanin là một phần tự nhiên của cơ thể và giữ vai trò bảo vệ làn da trước các tác nhân gây hại từ môi trường. Do đó, mục tiêu của các phương pháp chăm sóc da không phải loại bỏ Melanin hoàn toàn mà là kiểm soát tình trạng tăng sắc tố quá mức.

Vì sao da ngày càng sạm màu dù không đi nắng nhiều?

Không chỉ tia UV, nhiều yếu tố khác như thay đổi nội tiết tố, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, lão hóa hay thâm sau mụn cũng có thể kích thích Melanin sản sinh nhiều hơn. Đây là lý do nhiều người vẫn gặp tình trạng da xỉn màu hoặc xuất hiện nám dù ít tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.

Kết luận 

IMAGE Skincare hy vọng các thông tin trong bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn Melanin là gì, công dụng và các biện pháp ngăn chặn tình trạng gia tăng melanin an toàn. Hãy chú ý bảo vệ da ngay từ bây giờ để tránh các vấn đề về rối loạn sắc tố melanin xuất hiện và sở hữu một làn da sáng mịn dài lâu.